Waarom heb ik zoveel zelfkritiek op mezelf?

Zelfkritiek kan zich op allerlei manieren laten zien. Soms als een duidelijke stem die zegt dat iets beter moet, maar vaak ook subtieler, als een constante onderstroom van twijfel of beoordeling. Je merkt dat je jezelf corrigeert, afremt of in twijfel trekt, zelfs op momenten waarop daar geen directe reden voor lijkt te zijn.

In dit artikel ontdek je waarom zelfkritiek zo aanwezig kan zijn en waarom het vaak niet gaat over te streng zijn voor jezelf, maar over een stem die ooit is ontstaan om je te helpen, en nu tussen jou en jezelf in is komen te staan.

Leestijd: 7 min
Voor wie: als je merkt dat je streng bent voor jezelf of jezelf vaak beoordeelt

Waarom ben je zo kritisch op jezelf?

Zelfkritiek begint zelden als iets groots of opvallends. Het zit vaak in kleine gedachten die snel opkomen en weer verdwijnen, in een opmerking in je hoofd over iets wat je zegt, een lichte twijfel over iets wat je voelt, of een correctie die je bijna automatisch maakt zonder dat je daar bewust bij stilstaat.

Het kan gaan over hoe je overkomt, wat je doet of hoe je reageert, maar net zo goed over wat je voelt. Alsof er altijd een laag aanwezig is die meekijkt, beoordeelt en bijstuurt, nog voordat jij zelf echt hebt kunnen ervaren wat er gebeurt.

In het begin lijkt dat misschien helpend, alsof je jezelf scherp houdt, voorkomt dat je fouten maakt en ervoor zorgt dat je het “goed” doet. Maar wanneer die stem constant aanwezig is, verandert er iets.

Dan wordt het niet alleen een hulpmiddel, maar een filter waar alles doorheen moet. Wat je denkt, wat je voelt en wat je doet, wordt steeds opnieuw bekeken, en juist daar ontstaat langzaam afstand.

Waarom blijft die innerlijke stem zo aanwezig?

Wat het lastig maakt, is dat zelfkritiek vaak niet voelt als iets dat je bewust doet, maar als iets wat vanzelf gebeurt en er simpelweg is. Je hoeft er niet over na te denken, want de stem is er vaak al voordat je zelf hebt gevoeld wat er eigenlijk speelt.

Dat komt omdat deze manier van kijken naar jezelf vaak diep is ingesleten. Je hebt ergens geleerd om jezelf te beoordelen, om vooruit te denken en om te corrigeren voordat iets “mis” kan gaan. En die manier van omgaan met jezelf heeft je waarschijnlijk ook iets gebracht.

Maar wat ooit helpend was, kan op een gegeven moment in de weg gaan zitten, juist omdat diezelfde stem niet alleen kijkt naar wat je doet, maar ook naar wat je voelt. En precies daar kan het contact met jezelf onderbroken raken.

Hoe beïnvloedt zelfkritiek wat je voelt?

Zelfkritiek gaat niet alleen over gedrag, maar raakt direct aan hoe je jezelf ervaart. Je voelt iets, en nog voordat dat gevoel echt de ruimte krijgt om er te zijn, ontstaat er al een reactie die er iets van vindt.

Een gedachte die het in twijfel trekt, een oordeel dat het kleiner maakt, of een correctie die het bijstuurt naar iets wat meer klopt volgens die innerlijke norm.

Daardoor krijgt wat je voelt vaak niet de kans om zich volledig te ontvouwen. Het wordt gefilterd, aangepast of zelfs weggeduwd, nog voordat je het goed hebt kunnen opmerken.

Dat kan ervoor zorgen dat je minder helder voelt wat er in je lichaam gebeurt, niet omdat het er niet is, maar omdat er steeds iets overheen komt wat de directe ervaring onderbreekt.

Veelvoorkomende signalen van zelfkritiek

Zelfkritiek is niet altijd hard of zichtbaar, maar zit vaak in de manier waarop je naar jezelf kijkt, in kleine momenten die zich gedurende de dag blijven herhalen en zich langzaam opstapelen.

Je merkt bijvoorbeeld dat je twijfelt aan wat je doet of zegt, zelfs als daar geen duidelijke aanleiding voor is, of dat je achteraf terugdenkt aan situaties en jezelf afvraagt of het beter had gekund.

Misschien herken je dat je iets voelt, maar het meteen relativeert of wegpraat, dat je bevestiging zoekt bij anderen voordat je iets durft te vertrouwen, of dat je voortdurend bezig bent met jezelf verbeteren, terwijl er eigenlijk iets in je is dat gewoon gevoeld wil worden.

Soms is het zo subtiel dat het bijna normaal voelt, alsof het gewoon bij je hoort. Maar juist die constante aanwezigheid maakt dat je steeds iets verder van jezelf af kunt raken.

Betekent zelfkritiek dat er iets mis is met je?

Dat is vaak de conclusie die onbewust ontstaat, alsof zelfkritiek betekent dat je niet goed genoeg bent, dat je moet veranderen of dat je eerst iets moet oplossen voordat je op jezelf kunt vertrouwen.

Maar zelfkritiek betekent niet dat er iets mis is met je.

Het betekent dat er een manier is ontstaan waarop je met jezelf omgaat, een stem die probeert overzicht te houden, controle te houden en te voorkomen dat er iets fout gaat.

Die intentie is niet verkeerd. Maar wanneer die stem te dominant wordt, kan hij ervoor zorgen dat je jezelf minder hoort, dat je blijft hangen in denken, beoordelen en aanpassen, terwijl het contact met wat je voelt steeds verder naar de achtergrond verdwijnt.

Hoe kun je anders omgaan met zelfkritiek?

De eerste neiging is vaak om die stem weg te willen hebben, om minder kritisch te zijn, liever te worden voor jezelf of positiever te leren denken.

Maar hoe meer je probeert om die stem te veranderen, hoe meer je er vaak mee bezig blijft, en hoe sterker hij soms juist lijkt te worden.

De beweging ligt ergens anders.

Niet in de vraag hoe je je zelfkritiek stopt, maar in de vraag wat er gebeurt waardoor die stem steeds tussendoor komt en de ruimte inneemt.

Dat vraagt geen directe oplossing, maar een andere manier van kijken. Niet meteen meegaan in wat de stem zegt, maar opmerken dat hij er is, en daarnaast ruimte maken voor wat je voelt, zonder dat het meteen beoordeeld wordt.

Want juist in die ruimte kan er iets veranderen.

Herken je dat je veel zelfkritiek hebt op jezelf?

Dan gaat het misschien niet over strenger of milder zijn, maar over hoe je weer kunt leren luisteren naar wat er onder die stem ligt en hoe je opnieuw ruimte kunt maken voor wat je voelt.

In Zelfkritiek – Luisteren naar je lichaam ontdek je hoe die innerlijke stem je uit contact kan halen, waarom hij zo aanwezig blijft en hoe je stap voor stap weer kunt leren voelen wat er in je lichaam gebeurt.

👉 Ontdek hoe je weer kunt leren luisteren naar jezelf: Zelfkritiek – Luisteren naar je lichaam

Luisteren naar je lichaam is één van de vier ervaringen binnen Het Ontwaken van je Sensualiteit, de eerste laag van de 12-weekse reis De Kunst van Zelfliefde. Een plek waar je weer leert voelen wat klopt voor jou, op jouw tempo.